Uitgeprocedeerd en dakloos… en dan?

 

 Het tentenkamp aan de Notweg trekt allerwege de aandacht. De schrijnende situatie van dakloze uitgeprocedeerde asielzoekers roept veel reacties op in de pers en media. Maar ook bij onze eigen achterban van diakenen en kerkleden is de vraag: Wat is hier eigenlijk gaande? Moeten we noodhulp verlenen? Bedden, dekens, voedsel?

Misschien is het goed iets van de achtergronden en dilemma’s te schetsen die hier meespelen, temeer omdat (een deel van) de groep waar het om gaat eerst ‘te gast’ was bij de Diaconie op het terrein van Amstelhoven.

Begonnen op 4 september als een eenmansactie van Co van Melle, die twee verregende asielzoekers hielp, groeide het binnen een week uit tot een landelijk bekende actie en werd er geprotesteerd in het Wertheimpark onder de noemer ‘geef ons heden ons bed, bad en brood’. De diaconie heeft hierop inderdaad allereerst ingezet op het aspect van de acute nood. In plaats van een zeil hebben we een grote legertent opgezet, via het Krekelhuis in de tuin gezorgd voor sanitaire voorzieningen, en door het Wereldhuis werd er elke dag een warme maaltijd gekookt. Ondertussen onderzocht de Werkgroep Opvang Uitgeprocedeerden alle dossiers en waren er contacten met de IND, de Dienst Terugkeer en Vertrek en de veiligheidsadviseurs van de gemeentelijke overheid.

De groep waar het in eerste instantie om ging waren vooral Ethiopiërs en Eritreëers, Soedanezen en Somaliërs, waarvan de meesten nog niet zo lang geleden asiel hadden aangevraagd. Volgens de criteria van de overheid en de IND bevinden zich onder deze groep geen mensen die terecht een beroep doen op verblijf volgens de asielwet. Uitgeprocedeerd dus. Maar toch hier. En toch dakloos. Althans sommigen. Anderen sloten zich spoedig aan bij de actie, ook al waren ze hiervoor nog niet dakloos. Omdat de diaconie niet een heel tentenkamp wilde op het Amstelhoventerrein besloot de groep eind september naar de Notweg te verhuizen en daar groeide de actie spoedig uit tot een groot tentenkamp met 60 buitenslapers. De diaconie heeft ook daar een financiële bijdrage geleverd voor de huur van betere tenten.

Burgemeester Van der Laan geeft in zijn reactie in de gemeenteraad aan dat het hem vooral te doen is om de vrijheid van meningsuiting en voor het overige probeert hij de openbare orde in de gaten te houden. Vrijheid van meningsuiting betreft dan eigenlijk het protest tegen het overheidsbeleid en de asielwetgeving. Het is de vraag of het daar helemaal om draait. Natuurlijk is het feit dat mensen hier uitgeprocedeerd en illegaal verblijven uitvloeisel van dat beleid. En natuurlijk zijn er tussen de mensen aan de Notweg ook verscheidenen die niet of moeilijk kunnen terugkeren.

Maar waar het voor een ander deel om draait is dat het voor ‘niet-rechthebbenden’ (de technische term voor mensen die niet gebruik mogen maken van voorzieningen in Amsterdam, of men nu uit Enschede of Eritrea komt) steeds moeilijker wordt om een beroep te doen op de opvangvoorzieningen. Wanneer het buiten vriest gaat weliswaar de algemeen toegankelijke winteropvang open, maar ook als het niet vriest kan het grijs en koud zijn en dan zijn er maar zeer weinig mogelijkheden om de nacht door te brengen. Hooguit kan iemand dan een paar nachten per maand terecht bij het stoelenproject. Plagerig gezegd kiezen we, met name in onze grote steden, voor ‘eigen daklozen eerst’. Een pleidooi en een actie voor verruiming van de opvang is vanuit de diaconie hier zeker op zijn plaats.

Voor het andere aspect, dat van het asielbeleid en het probleem van de migratie, om welke reden ook, kunnen we slechts een genuanceerd standpunt innemen. In het Wereldhuis komen per jaar bijna 2000 mensen die in Nederland verblijven zonder geldige papieren. Onder deze mensen is lief en leed, waar we aandacht en respect voor willen tonen. Het gaat niet alleen om zieligheid of de kommer en kwel, het gaat ook om een enorme veerkracht en een grote offerbereidheid. Sommige mensen hebben de keuze gemaakt om hier te blijven – vaak ook voor een bepaalde periode – sommigen zien we ook weer vertrekken en de meeste van deze ‘ongedocumenteerden’ redden zich zo goed en kwaad als het gaat. Als diaconie willen we hier niet over oordelen. Dat is misschien verleidelijk om wel te doen, maar dan zijn we snel rechters over situaties die we niet kúnnen beoordelen. De vraag aan jezelf “wat zou jij doen als je uit zo’n situatie komt?” maakt dat meestal snel duidelijk. Blijkbaar vindt men de uitzichtloosheid hier altijd nog te prefereren boven de uitzichtloosheid elders.

Als Diaconie blijven we liever weg van de politiek van het actievoeren, maar blijven we wel pleiten voor een ruimere opvang. We blijven ook mensen ontvangen in het Wereldhuis en staan hen terzijde met raad en daad.  En wanneer dat nodig is maakt ook noodhulp daarvan deel uit. We zoeken zoveel mogelijk naar duurzame oplossingen die aansluiten bij wat mensen zelf kunnen. In het Wereldhuis wordt zichtbaar dat migratie van alle tijden is en zal zijn. Dat we daar een heel ander antwoord op nodig hebben dan repressie door de overheid, is duidelijk. Uiteindelijk zullen we wel varen bij een land dat open is en gastvrij en dat kansen wil bieden aan migranten, of het nu hier is of in de landen van herkomst.

Paul van Oosten

algemeen secretaris Protestantse Diaconie

 

    

 

 

About wereldhuis

Het wereldhuis is a center for information, counseling, education and culture for undocumented migrants